Üyelik aktivasyonunuz tamamlanmadı!

hangikredi.com

Geçici Vergi Nedir? Geçici Vergi Beyannamesi Nasıl Hazırlanır?

HangiKredi Uzman Yazarları

Yayımlama Tarihi: 13.09.2022 Güncelleme Tarihi: 13.09.2022

Ticaret veya hizmet alanında faaliyet gösteren işletmelerin tabi oldukları farklı vergi kalemleri mevcuttur.

Geçici Vergi Nedir? Geçici Vergi Beyannamesi Nasıl Hazırlanır?
Mükelleflerin ödemeleri zamanında ve gereken miktarda yapması önemli bir konudur. Geçici vergi nedir sorusunu yanıtlarken bu hususa dikkat etmek gerekir.

Geçici verginin belirli özellikleri bulunan işletmeler tarafından ödenmesi önem arz eder. Mükelleflerin beyannamelerini zamanında hazırlaması ve ödemelerini yapması gerekir. Sizin için hazırladığımız bu yazıyı okuyarak geçici verginin kapsamı, dönemleri ve prosedürleri hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. Bu sayede işletmenizin herhangi bir zarara uğramasını önlemeniz mümkün hâle gelir.

Geçici Vergi Nedir?

Peşin vergi olarak da bilinen bu ödeme yılın belirli dönemlerinde yapılır. İşletmeler normal koşullarda gelir vergisi ve kurumlar vergisi gibi kalemleri ödemekle yükümlüdür. Geçici vergi, üç aylık cari döneme göre hesaplanır. Bu ödeme esasında işletmelere kolaylık sağlar. Geçici vergi beyannamesi, kurumları ve gelir kalemlerini kapsar. Söz konusu yükümlülükler tek seferde hesaplanmaz. Üçer aylık dönemlerde elde edilen kazanç üzerinden belirlenen vergiler, önceden tahsil edilir. Bu ödemenin peşin vergi olarak adlandırılmasının sebebi budur. 

Kimler Geçici Vergi Mükellefidir?

Geçici vergi belirli işletmeler için geçerli olan bir kalemdir. Kurumlar vergisi ödeyen işletmeler de bu noktada yükümlü sayılır. Aşağıdaki listede yer alan şirketler, geçici vergi mükellefidir. 

  • Ticari kazanç sahipleri
  • Serbest meslek erbabları
  • Limited şirketler
  • Adi ortaklıklar ve komandit şirketler
  • Türkiye’de daimi temsilcisi bulunan uluslararası kuruluşlar

Yukarıda listesi verilen geçici vergi mükellefleri hakkında belirli hususlara değinmek gerekir. Sari inşaat ve onarma işi yapan mükellefler, kazançları üzerinden geçici vergi ödemek zorunda değildir. Ancak söz konusu yükümlüler bazı durumlarda geçici yetkili noter yardımcısı olarak bakanlık tarafından görevlendirilebilir. Bu durumda sari inşaat ve onarma yapan işletmelerin geçici vergi ödemesi gerekir.

KOBİ destek kredisini ücretsiz hesaplamak ve başvuru yapmak için HangiKredi'den destek alın!

Gelir veya kurumlar vergisi ödemek durumunda olmayan adi ortaklıklar ve kolektif şirketler ise bu noktada mükellef değildir. Zirai kazanç sahipleri de bu yükümlülüğe sahip değildir. Komandit şirketler, ortakların elde ettiği kazanç üzerinden geçici vergi ödemek durumundadır. Şahsi ticari şirketlerin de bu vergiyi eksiksiz bir biçimde ödemesi önem arz eder.

Geçici Vergi Oranları Nedir?

Geçici vergi oranı farklı kalemlere göre özel olarak hesaplanır. Oranın belirlenmesi için üçer aylık dönemlerdeki kâr/zarar durumu kümülatif olarak belirlenir. Bunun için yıl başından ilgili dönemin sonuna kadar olan süreçte elde edilen kazanç hesaplanır. Gelir vergisi ödeyen mükellefler için bu oran %15’tir. Yükümlü olan işletmelerin üç aylık kazançları üzerinden belirtilen oranda ödeme yapması gerekir. Bu oran, kurumlar vergisi mükellefleri için %25’tir. Geçici vergi işlemleri yapılırken önceki dönemde hesaplanan tutar hazırlanan beyannameden düşülür. Bu sayede söz konusu vergi, önceki döneme ilave edilen kâr üzerinden tahakkuk edilir. 

Geçici Vergi Beyannamesi Nasıl Hazırlanır?

Geçici vergi nasıl hesaplanır sorusunun cevabı öğrenildikten sonra beyannamenin hazırlanma aşamaları hakkında bilgi edinmek gerekir. Diğer kalemlerde olduğu gibi geçici verginin de beyan edilmesi gerekir. Her mükellefin bu ödemeyi beyan etmek için izlemesi gereken yol farklıdır.

  • Kurumlar vergisi mükellefleri bir gelir tablosu eklemelidir. Yükümlüler, bir ve üç aylık gelir oranlarını tablo hâline getirerek vergi beyanında bulunabilir. Bu yöntem bilanço defteri tutan mükellefler için de geçerlidir.
  • Serbest meslek kazanç defteri tutan yükümlülerin izlemesi gereken yol farklıdır. Bu kişilerin meslek kazancı bildirimi yapması gerekir. Bu konu hakkında detaylı bilgi edinmek için serbest meslek sahipleri ve vergi prosedürleri ile ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

Geçici Vergi Ne Zaman Beyan Edilir ve Ödenir?

Geçici vergi ne zaman ödenir sorusu yanıtlanırken bazı unsurları atlamamak gerekir. Öncelikle her yıl belirli olan ödeme zamanlarından bahsetmek önem arz eder. Belirtildiği gibi geçici vergi, üç aylık cari kazanç hesabı üzerinden ödenen bir kalemdir. Dolayısıyla vergi beyannamesinin üç aylık ödeme zamanlarında hazırlanması gerekir. Geçici vergi beyanname verme süresi 3 aylık dönemi takip eden ikinci ayın on yedinci gününde başlar. Beyan ve ödeme tarihleri tam olarak aşağıda yer alan tablodaki gibidir.

(3 aylık dönemi izleyen 2. ayın on yedinci gününün akşamı)
17 Mayıs
17 Ağustos
17 Kasım
17 Şubat

Bazı yıllarda mükelleflere kolaylık sağlamak için vergi beyan ve ödeme tarihleri değiştirilebilir. Geçici vergi beyanında yanılma payı dikkate alınır. Bu kapsamda, söz konusu vergi kaleminin %10 oranında eksik beyan edildiği tespit edilirse herhangi bir işlem yapılmaz. %10’u aşan eksik beyanlarda ise cezai işlem uygulanır.

Geçici Vergi Beyannamesi İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Mükelleflerin geçici vergi ödemeleri için beyan etmeleri gereken belgeler farklıdır. Vergi işlemlerinin sorunsuz bir biçimde gerçekleşmesi için belgelerin eksiksiz hazırlanması ve defterlerin iyi tutulması gerekir. Ödenmesi gereken vergi üç aylık kazanç üzerinden hesaplanmalıdır. Bu yüzden kazancın eksiksiz bir biçimde bildirilmesi gerekir. Yukarıda sözü edilen kazanç kalemleri detaylı bir biçimde yazılmalı ve vergi memurlarıyla paylaşılmalıdır. 

Kurumlar Vergisi Mükellefleri ve Bilanço Tutan Mükellefler

Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek ya da vakıfların bünyesinde faaliyet gösteren işletmeler, iş ortaklıkları kurumlar vergisine tabidir. Bu vergiyi ödemesi gereken kurumların arasında anonim, limited şirketler ve sermayesi paylara bölünmüş olan komandit firmalar da bulunur. Yukarıda söz edildiği gibi bunlar geçici vergiye de tabidir. 

Söz konusu kuruluşlar beyanname ile birlikte bir gelir tablosu sunmalıdır. Üç aylık gelirler eksiksiz bir biçimde tabloda yer almalıdır. Belirli durumlarda bu kurumlar geçici vergiden muaf tutulabilir. Bu durumları öğrenmek isteyenler Kurumlar Vergisi Kanunu inceleyebilir. Bilanço tutan mükellefler de aynı şekilde gelir tablosu ile vergi beyanında bulunmalıdır.

İşletme Defteri Tutmakla Yükümlü Mükellefler

Vergi Usül Kanunu’nun 177. ve 178. maddeleri ticari işletmeleri birinci ve ikinci sınıf olarak iki farklı kategoriye ayırır. Yukarıda sözü edilen bilanço esasına göre kayıt tutan mükellefler birinci sınıfta yer alır. İkinci sınıf tüccarlar ise işletme hesabına tabidir. Bunlar işletme defteri tutmakla yükümlüdür. İşletme hesabı esasına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığı tarafından müsaade edilen yükümlüler, 2. sınıf olarak adlandırılır. Gelirler ve giderler, mal alım satımları ve amortismanlar bu deftere kaydedilir. 

İşletme defteri tutmakla yükümlü olan mükelleflerin hesap özetini beyanname ile birlikte sunmaları gerekir. Hesap özeti, yapılan harcamaları ve elde edilen kazancı içerir. Geçici vergi dönemi geldiğinde gerçekleştirilmesi gereken bazı işlemler bulunur. Öncelikle işletme dönemi kontrol edilmelidir. Buna ek olarak, bütün kalemlerin eksiksiz bir biçimde aktarıldığından emin olunmalıdır.

Serbest Meslek Kazanç Defteri Tutan Mükellefler

Resmî bir işe bağlı olmadan kendi hesabına çalışan mükellefler, serbest meslek erbabı olarak adlandırılır. Bu meslek sınıfının özelliği herhangi bir sermayeden ziyade şahsi bilgiye ve eğitime dayanır. Örnek vermek gerekirse avukatlar serbest meslek erbabı olarak kabul edilir. Bu grupta yer alan mükellefler beyanname ile birlikte kazanç bildirimi sunmalıdır. Üç aylık kazançlar gerekli şekilde belgelendirilerek beyannameye eklenmelidir.

Serbest meslek sahipleri ve vergilendirme hakkındaki detaylar için Bilgi Merkezi içeriğimize göz atın!

Geçici Vergi Nasıl Hesaplanır?

Geçici vergi hesaplama işlemi kümülatif bir biçimde yapılır. Önceki süreçte hesaplanan ve yatırılan tutar, yeni vergi döneminde ödeme miktarından düşülür. Yukarıda da belirtildiği gibi kurumlar vergisi ödeyen mükellefler %25 oranında ödeme yapmalıdır. Gelir vergisine tabi olanlar ise %15 oranında ödeme yapmak ile yükümlüdür. Örneğin; Ocak, Şubat ve Mart aylarında 1500 lira kazanç elde eden bir mükellefin ilk üç aylık vergi döneminde 225 TL civarında ödeme yapması gerekir.
 

close icon

Yazar Hakkında

yazar
HangiKredi Uzman Yazarları

Finansal uzmanlıkları doğrultusunda en doğru ve en güncel bilgileri sizler için derleyen Hangikredi.com uzman finans yazarları; kredi, mevduat ve para gibi pek çok konuyu sizler için kaleme almaktadır.

Devamını Oku

Bu makale size ne kadar faydalı oldu?

3 Oy

-

5 Puan

Oy verdiğiniz için teşekkür ederiz. 😊

Yorum Yazın

yorum yaz

Konuyla ilgili sormak ya da eklemek istedikleriniz için yorum bırakabilirsiniz.

Yorum Yapılmamış

Son Eklenen İçerikler

  • E-Devlet Üzerinden SGK Sorgulama İşlemleri Nasıl Yapılır? 30.09.2022

    E-Devlet Üzerinden SGK Sorgulama İşlemleri Nasıl Yapılır?

  • Kesin Onaylı Kredi Kartı Nedir? 28.09.2022

    Kesin Onaylı Kredi Kartı Nedir?

  • HangiKredi'den Ümraniyespor Forması Hediye 28.09.2022

    HangiKredi'den Ümraniyespor Forması Hediye

  • Dijital Ayak İzi Nedir? 27.09.2022

    Dijital Ayak İzi Nedir?

Size daha iyi hizmet sunabilmek için sitemizde çerezler kullanıyoruz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikamızı ve Çerez Politikamızı inceleyebilirsiniz.

ikon