Üyelik aktivasyonunuz tamamlanmadı!

hangikredi.com

Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Sistemi

HangiKredi Uzman Yazarları

Yayımlama Tarihi: 22.12.2021 Güncelleme Tarihi: 28.12.2021

2021 yılının son dönemlerinde hızla artışa geçen döviz kurlarına karşı hükümetten hamle geldi.

Kur Korumalı TL Vadeli Mevduat Sistemi
Cumhurbaşkanı tarafından yapılan açıklamanın ardından Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren kur korumalı TL mevduat sistemi, mudilerin yatırımlarını TL hesaplarında değerlendirmesi için teşvik etmeyi amaçlıyor.

Kur Farkına Karşı TL Yatırım Teşviki Ayrıntıları 2021

2021 yılının son dönemlerinde hızla artışa geçen döviz kurlarına karşı hükümetten hamle geldi. Cumhurbaşkanı tarafından yapılan açıklamanın ardından Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren kur korumalı TL mevduat sistemi, mudilerin yatırımlarını TL hesaplarında değerlendirmesi için teşvik etmeyi amaçlıyor. 2021 yatırım teşvikleri arasında en çok dikkat çekenlerden biri olan bu uygulama, döviz kurlarının da hızlıca düşmesine sebep oldu. Basın açıklaması sonrası kafalarda soru işareti doğuran durumlar ise yayımlanan tebliğ ile çözüme kavuşturuldu.

Kur Korumalı TL Mevduat Hesabı Nedir?

Kur korumalı TL mevduat hesabı, yatırımcıların döviz hesaplarını TL cinsinden hesaplara dönüştürmesi hâlinde kâr kaybı yaşamayacağını garanti eden, devlet destekli bir bankacılık ürünüdür. Kur korumalı TL mevduat hesabı, anlamı itibariyle döviz kurlarındaki dalgalanmanın da dikkate alındığı bir hesap türüdür. Normal şartlarda bankaların sunduğu bir hesap değildir ama devlet destekli TL yatırım teşviki olarak dönemsel olarak yürürlüğe alınır. Kur korumalı TL mevduat hesabı; 21 Aralık 2021 Salı günü, Resmî Gazete’nin 31696 sayılı mükerrer sayısında yayımlanan “Türk Lirası Mevduat ve Katılma Hesaplarına Dönüşümün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ” ile yürürlüğe girdi.

Kur Korumalı TL Mevduat Sisteminin Amacı Nedir?

Kur korumalı TL mevduat sisteminin başlıca amacı, bankalarda bulunan toplam mevduat fonları içerisindeki Türk lirasının payını artırmaktır. Bu sistem ile Türk lirasına yatırımı teşvik ederek finansal istikrarı sağlamak amaçlanmaktadır. Döviz kurlarındaki yükselişten dolayı yatırımcıların Türk lirasından uzaklaşıp dolara yönelmesini, yani dolarizasyonu önlemek de bu alternatif sistemin yürürlüğe alınmasının amaçlarındandır.

Mevduat Hesapları ile Döviz Garantili Mevduat Hesabı Arasındaki Farklılıklar Nedir?

Döviz garantili mevduat hesabı, kredili mevduat hesabı ve diğer vadeli hesaplara göre daha farklı çalışır. Mevduat hesaplarında sadece mevduat faiz oranları geçerli iken kur korumalı TL mevduat hesabında, döviz kurlarındaki dalgalanmalar da dikkate alınır. Mevduat hesabı sahipleri, vade sonunda ne kadar faiz getirisi kazanacaklarını net olarak önceden bilirler. Döviz garantili hesaplarda ise vade sonunda döviz kurlarına da bakılır ve tasarruf sahibinin kazanacağı miktar, ancak vade sonunda hesaplanabilir. Döviz kuru ve mevduat faiz oranı karşılaştırılır, daha yüksek getiri sağlayan dikkate alınarak tasarruf sahibine ödeme yapılır. Tasarruf sahibinin minimum kazancı, mevduat faiz oranından elde edeceği getiri kadar olur.

Bireysel ihtiyaç kredisi çekme fikriniz varsa, HangiKredi’ye özel avantajlı faiz oranlarından yararlanabilirsiniz!

Kur Korumalı TL Mevduat Hesabı Sistemi Nasıl Çalışmaktadır?

Kur korumalı TL mevduat sistemi işleme süreci; yatırımcıların, tasarruflarını TL’ye çevirmelerine rağmen döviz bazlı kazanç elde edebilmelerini sağlayacak şekilde ilerler. Döviz tevdiat hesaplarının Türk lirası vadeli mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesi ile başlayan süreç, vade sonundaki kur değişim oranı da dikkate alınarak hesabın kapatılmasıyla sonuçlanır. Döviz hesaplarını TL’ye çevirenlerin olası kâr kayıpları ise Merkez Bankası tarafından karşılanır.

TL-Dolar Kuru Arasındaki Fark Mevduat Hesabına Nasıl Yansımaktadır?

TL ve dolar/döviz kuru arasındaki fark, vade sonunda hesaba yansıtılır. Önce kur korumalı TL mevduat faizinin getiri/kâr payı hesaplanır. Ardından hesabın açılışı ile vade sonundaki kur değişim oranı hesaplanır ve bu iki tutar arasında kıyaslama yapılır. Hangisi daha yüksekse, o oran üzerinden mevduat ve katılım fonu sahibine ödeme yapılır.

Yatırımcının anapara tutarı ile faiz/kâr payı getirisi, hesabın açıldığı banka tarafından hesap sahibine ödenir. Eğer kur değişim oranı doğrultusunda artı bir fark çıkarsa, bu fark TCMB tarafından, hesap sahibine ödenmek üzere ilgili bankaya iletilir. Yani yatırımcılar, dövize yatırım yaptıkları takdirde elde edecekleri geliri, TL’ye yatırım yaparak elde etmiş olurlar.

Kur Korumalı Vadeli TL Mevduat Hesabının Risk Durumu Nedir? Risk Kime Aittir?

Kur korumalı TL vadeli mevduat hesabı, hesap sahibi adına tamamen risksiz bir yatırım türüdür. Çünkü yatırımcı her hâlükarda bir gelir elde eder. Üstelik vade sonundaki senaryo, yatırımcının maksimum geliri elde edebilmesi üzerine kuruludur. Fakat enflasyona ve zamana bağlı değer kaybının ortaya çıkması da muhtemel durumlar arasındadır.

Bu sistemde bankalar tarafında da bir risk mevcut değildir. Bankalar, standart vadeli mevduat prosedürlerini aynı şekilde uygulayacakları için fazladan riske girmezler. Kur korumalı TL mevduat hesabında hem bankaya hem de yatırımcıya risksizlik garantisini veren taraf Merkez Bankası’dır. Kısaca risk, TCMB’ye aittir.

Türk Lirası Yatırımına Özendirici Mevduatın Vade Ayrıntıları Nedir?

Türk lirası yatırımına özendirici kur korumalı TL mevduat hesabında, yatırımcılara farklı vade seçenekleri de sunulmaktadır. Bu doğrultuda yatırımcılar 3, 6 ya da 12 ay vadeli kur korumalı TL mevduat hesabı açabilirler. Vade süresi oldukça önemli bir detaydır. Belirlenen vade dolmadan paranın çekilmesi hâlinde Merkez Bankası tarafından herhangi bir destek sağlanmaz. Bu sistemden, sadece vade sonuna kadar parasını hesapta tutan yatırımcılar faydalanabilir.

Kura Bağlı Vadeli Mevduat Teşvikinin Limit Sınırlaması Var mı?

Hem Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ hem de Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından yapılan “Döviz Tevdiat Hesaplarından Türk Lirası Vadeli Mevduata Dönüşümün Desteklenmesine İlişkin Basın Duyurusu”, kura bağlı vadeli mevduat teşviki ile ilgili bir limit içermemektedir. Buna göre kur korumalı TL mevduat hesabında limit sınırlaması olmadığını söylemek mümkündür. Fakat bankaların bir alt ya da üst limit koyma ihtimali de bulunmaktadır.

Dolar Korumalı TL Yatırım Teşvikinin Kapsamı Nedir?

TL yatırım teşviki doğrultusunda yürürlüğe giren kur korumalı TL mevduat hesabı, sadece TL mevduat hesabına dönüştürülen döviz tevdiat hesaplarını kapsar. Doğrudan TL cinsinden hesap açan yatırımcılar, bu sistem kapsamındaki desteklerden faydalanma hakkı kazanmazlar. Ayrıca kur korumalı TL mevduat hesabı uygulaması kapsamında sunulan destekten bir defaya mahsus yararlanılabileceği de tebliğde yer almaktadır. Bir kişi, bu desteği birden fazla kez alamayacaktır.

Döviz Garantisindeki TL Yatırım Teşviki Hangi Mevduat Hesabı Türlerini İçeriyor?

Döviz garantisindeki TL yatırım teşviki, tüm banka hesap türlerini içeren bir sistem değildir. Yatırımcıların kamu, özel ve katılım bankalarında bulunan döviz tevdiat hesaplarını ve döviz cinsinden katılım fonlarını içerir.

Kur Korumalı TL Mevduat Faiz Getirisinden Kimler Faydalanabilir?

Kur korumalı TL mevduat hesabı faiz getirisinden, sadece yurt içinde yerleşik olan gerçek kişiler faydalanabilir. Yurt dışında işçi, serbest meslek ve müstakil iş sahibi Türk vatandaşları da bu gruba dâhildir. Kısaca Türkiye'de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek kişiler kur korumalı TL mevduat hesabı açabilirler. Yani bir kuruma ait ticari hesapların bu uygulama kapsamında TL hesabına dönüştürülmesi söz konusu değildir.

Ayrıca bu destekten faydalanmak isteyen kişilerin 20/12/2021 tarihinde ABD doları, İngiliz sterlini ve euro cinsinden döviz tevdiat hesabına ya da döviz cinsinden katılım fonu hesabına sahip olması gerekir. Sistem yeni açılan TL hesaplarını değil, döviz cinsinden TL hesabına dönüştürülenleri kapsar.

TL Yatırımını Artırmak İçin Yapılan Mevduat Getirisi Stopaj Vergisi Ne Kadardır?

Uygulamanın yürürlüğe girdiğini bildiren Resmî Gazete tebliğinde stopaj ile ilgili herhangi bir madde yer almazken Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, kur korumalı TL mevduat hesabından elde edilen gelirler için stopaj uygulanmayacağı bildirildi. Normal şartlarda 6 aya kadar olan vadeli mevduat hesaplarında %5, 1 yıla kadar olanlarda ise %3 kesinti yapılmaktadır. TL yatırımını teşvik etmek amacıyla bu uygulama dâhilindeki hesaplarda herhangi bir kesinti olmayacaktır.

Dövizle Bağlanan TL Mevduat Sistemi Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

Tebliğin 7. maddesinde “Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” cümlesi yer almaktadır. Buna göre dövizle bağlanan TL mevduat sisteminin geçerliliği, 21 Aralık 2021 Salı günü başlamıştır. Tebliğde ve basın açıklamalarında herhangi bir bitiş tarihi bildirilmemiştir. Buna karşın destekten bir defaya mahsus yararlanma maddesinden dolayı her bir yatırımcı için geçerlilik süresi, hesabın açılma tarihinden itibaren 3, 6 ya da 12 ay olabilmektedir.

Kur Korumalı TL Mevduat Hesaplarının Faiz Oranları Nedir?

Kur korumalı TL mevduat hesaplarının faiz oranları, hesabın bulunduğu bankalar tarafından belirlenecektir. Fakat yayımlanan tebliğ ile söz konusu faiz oranı için bir alt limit belirlenmiştir. Tebliğin 4. maddesinin 4. fıkrasında; kura endeksli mevduat hesabı faiz oranlarının, Merkez Bankası tarafından belirlenen bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının altında olamayacağını bildirilmiştir. En son 17.12.2021 tarihinde güncellenen 1 hafta repo faiz oranı ise %14’tür. Buna göre kur korumalı TL mevduat hesaplarında en düşük faiz %14 olacaktır.

Dolar Korumasında TL Mevduat Hesabı Faizi Nasıl Hesaplanır?

Kur korumalı TL mevduat faiz hesaplama işlemi, normal vadeli mevduat hesaplarındaki gibidir. Tek fark, bu sistemde stopaj olmamasıdır. Hesaplama, herhangi bir kesinti söz konusu olmadan yapılır. Buna göre yatırımcının anaparasına, hak ettiği faiz getirisi de eklenir ve yatırımcıya ödenir. Döviz hesabının TL hesabına dönüştürüldüğü gün saat 11.00’de Merkez Bankası tarafından ilan edilen döviz alış kuru ile vadenin dolduğu gün yine aynı saatte ilan edilen kur arasındaki fark mevduat faizinden daha fazla getiri sağlıyorsa, aradaki fark da hesaplanarak yatırımcıya ödenir.

HangiKredi faiz hesaplama aracı ile anapara ve vade doğrultusunda faiz getirisi hesaplanabilir.

Döviz Koruması ile Yapılan Mevduat Hesabı TL Yatırım Teşvikinin Olası Etkileri Nelerdir?

Döviz koruması ile yapılan mevduat hesabı TL yatırım teşviki, olumlu ve olumsuz birtakım sonuçlar doğurabilir. Hükümetin ve Merkez Bankası’nın öngörüsü, kısa vadede fiyat istikrarının sağlanacağı ve döviz kurlarındaki dalgalanma makaslarının kısalacağı yönünde. Sistemin birtakım sınırlandırmalara tabi olmasının sebebi de uzun vadede olumsuz etkiler doğurma ihtimalidir.

Enflasyona Etkileri

Kur korumalı TL mevduat hesaplarının vade tarihlerinde döviz kurlarının yüksek olması, Merkez Bankası tarafından farkın ödenmesini zorlaştırabilir. Böyle bir durumda kaynak yaratma amacıyla para basma yöntemine başvurulması kuvvetle muhtemeldir. Dolaşımdaki paranın ani artışı ise enflasyona olumsuz bir şekilde yansıyabilir.

Dolar Talebine Etkileri

Yatırımcılar, Türk lirasının değer kaybetme riskinden uzaklaşmaya ve nispeten daha güvenilir olduğu düşünülen dolara yatırım yapmaya eğilimlidir. Kur korumalı TL mevduat hesaplar, tasarruf sahiplerine, dolara yatırım yapmış gibi kazanç elde edebileceklerini garanti eder. Bu durum da yatırımcıların dolara olan talebini azaltabilir.

Hazineye Etkileri

Vade sonundaki döviz kuru seviyeleri, bu sistemin hazine üzerindeki etkilerini doğrudan belirleyecek olan unsurdur. Fiyat istikrarının sağlanması ya da Türk lirasının değer kazanması durumunda hazineye bir ödeme yükümlülüğü doğmayacak. Fakat TL değer kaybettiği takdirde kur farkını ödemek zorunda kalacak olan hazineye ciddi bir yük binebilir.

Daha Önce Yapılan Benzer Teşvikler ve Sonuçları Nelerdir?

Günümüzde “kur korumalı TL mevduat hesabı” adı ile yürürlüğe giren bu sistemin benzerlerine geçmiş yıllarda da başvurulmuştu. 1960’lı yıllarda “dövize çevrilebilir mevduat” yani DÇM adıyla gündeme gelen sistem, ilk kez 1967 yılında uygulandı. Yurt dışındaki işçiler ve ihracatçılar tarafından açılan hesaplarla toplamda 3,5 milyar dolara yakın döviz Türkiye’ye geldi. Kur farkı ödemeleri bir yandan hazineye yük olup bir yandan da enflasyonu hızlandırınca uygulama yürürlükten kaldırıldı.

DÇM sistemi, 1974 - 1978 yılları arasında tekrar yürürlüğe girdi. Petrol krizinin etkilerini iç piyasaya yansıtmamak amacıyla uygulamaya konan bu sistem için 8 banka yetkilendirildi. 1977 yılında açılan hesap sayısı ciddi oranda azalınca TCMB, vadesi gelen DÇM’ler için ödeme yapmakta zorlanmaya başladı. Hazinenin bu ödemeleri yapamaz hâle gelmesi sonucunda da 1978 yılında sistem yürürlükten kaldırıldı. 1981 yılında, bankalara ait olanlar da dâhil olmak üzere tüm borcu devlet üstlendi.

1974 - 1978 yılları arasında uygulanan DÇM sistemi, bankaların IMF kadar güçlenmesine neden oldu. Bankaların hükümete dayattığı koşullar sonucunda hükümet, IMF’ye gitti. Türk lirasının devalüe edilmesinden sonra ciddi bir kriz yaşandı. Bu sistemin etkileri, 80’li ve 90’lı yıllarda kronik enflasyon olarak görüldü.

Türk Lirası Teşvikli Mevduat Sisteminde Doların Değeri Düşerse Ne Olur?

Türk lirasına yatırım yapmayı teşvik eden bu sistemin yatırımcı tarafındaki en önemli avantajı, doların değeri düşmesi sonucunda herhangi bir kayıp yaşanmayacak olmasıdır. Dolar cinsinden döviz tevdiat hesabına sahip olan bir yatırımcı, doların değeri düştüğü takdirde zarar eder. Fakat bu hesabını TL’ye dönüştürerek bu sisteme giren yatırımcılar, doların değer kaybetmesinden olumsuz etkilenmezler ve bankanın taahhüt ettiği oran üzerinden faiz getirisi elde ederler.

Kura Korumalı TL Mevduat Hesabı Hangi Bankalardan Yapılabilir?

Kur korumalı TL mevduat hesabı açmak için, sisteme dâhil olan bankalardan birine başvurulabilir. Devlet bankaları, özel bankalar ve katılım bankalarının bu sisteme dâhil olma hakları bulunmaktadır. Hâlihazırda açık olan döviz tevdiat hesabının bulunduğu bir bankanın sisteme katılması ile birlikte kur korumalı TL mevduat hesap açılabilir.

HangiKredi kredi notu öğrenme hizmeti ile bankacılık işlemlerindeki limitler hakkında fikir edinebilmek mümkündür.

Kur Korumalı TL Mevduat Hesabı İnternetten Açılabilir mi?

Kur korumalı TL mevduat hesabı açtırmak için en yakın şubeye gidilebilir ya da ilgili bankanın hizmet vermesi durumunda internetten başvuru yapılabilir. Günümüz şartlarında hemen her işlemin dijital kanallardan yapılabildiği düşünülürse, bankaların kur korumalı TL hesapları için de internet şubesinden hizmet vermesi beklenmektedir. Örneğin Halkbank, internet şubesi üzerinden de bu sisteme katılmanın mümkün olduğunu duyurmuştur.

close icon

Yazar Hakkında

yazar
HangiKredi Uzman Yazarları

Finansal uzmanlıkları doğrultusunda en doğru ve en güncel bilgileri sizler için derleyen Hangikredi.com uzman finans yazarları; kredi, mevduat ve para gibi pek çok konuyu sizler için kaleme almaktadır.

Devamını Oku

Bu makale size ne kadar faydalı oldu?

7 Oy

-

3,86 Puan

Oy verdiğiniz için teşekkür ederiz. 😊

Yorum Yazın

yorum yaz

Konuyla ilgili sormak ya da eklemek istedikleriniz için yorum bırakabilirsiniz.

Yorum Yapılmamış

Son Eklenen İçerikler

  • Yatırım Getirisi(ROI) Nedir? 20.01.2022

    Yatırım Getirisi(ROI) Nedir?

  • Hız Sevenlere DEFI 2.0 18.01.2022

    Hız Sevenlere DEFI 2.0

  • Kredi Başvurusu Sorgulama 13.01.2022

    Kredi Başvurusu Sorgulama

  • Volatilite Nedir? 11.01.2022

    Volatilite Nedir?

Size daha iyi hizmet sunabilmek için sitemizde çerezler kullanıyoruz. Ayrıntılı bilgi için Gizlilik Politikamızı ve Çerez Politikamızı inceleyebilirsiniz.

ikon