Hisse Senetleri

Hisse senedi, bir şirketin anaparasının eş değer parçaları olarak tanımlanır. Şirkete ait hisse senedini satın almak, şirketin ortakları arasına girmek anlamına gelir. Aynı zamanda hisse senedi alarak şirketin değerindeki artışa dahil olursunuz. Bunun yanı sıra şirketin kârından da pay alabilirsiniz. Özel kanunla kurulmuş şirketler, anonim şirketler, kurumlar ve sermayesi paylara bölünen komandit şirketler; hisse senedi çıkarabilecek kurumlara örnektir.

Yatırımcılar doğrudan satın alım satım işlemleri yapamaz. Yeni çıkacak ve alınabilir hisse senetleri ile yatırımda bulunacak kişiler, aracı kurum ya da banka aracılığıyla hisse senedi alabilir. İlk olarak bir yatırım hesabı açmalısınız. Ardından borsada işlem gören şirketin hisse senedini seçerek alış fiyatı ve istediğiniz miktarı girerek işlemlerinizi tamamlamalısınız.

Hisse senedi hem uzun hem de kısa vadede kazanç elde edilmesini sağlayabilir. Burada temel kriter, hisse senedi satın alınan şirketlerin başarılı olmasıdır. Eğer küçük bir şirket ise zamanla büyümesi, hisse senedi değerinin de artmasını sağlar. Bu nedenle daha çok yükselecek ve alınabilecek hisse senetleri gibi seçenekler değerlendirilir. Buna göre hisse senedi satın alınarak yatırım yapılır.

Hisse senedi alım satım için “yatırım hesabı” açmalısınız. “Borsa hesabı” olarak da adlandırılan yatırım hesabı, hisse senedine dair tüm işlemlerin yapılmasını sağlar. Banka ya da aracı kurumlar üzerinden hesap açma işlemlerinizi kolaylıkla gerçekleştirebilirsiniz.

Yatırım hesabı üzerinden tüm hisse senedi araçlarını görebilirsiniz. Ayrıca yeni hisseler için al-sat işlemlerini de yine yatırım hesabı aracılığıyla gerçekleştirebilirsiniz. Yatırım hesabında işlem yapabilmeniz için ilk olarak bu hesaba para aktarmanız gerekir. Hesabınızda bakiye bulunduğu sürece, hisse senedi üzerinden yatırım yapabilirsiniz.

Hisse senetleri ile yatırım yapmak, her yatırım aracında olduğu gibi çeşitli risklere sahiptir. Bu riskleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Piyasa dalgalanmaları, yatırımlarınız değer kaybedebilir.
• Şirketin mali durumu, hissenizin etkilenmesine neden olur. Bir şirketin batması, yatırımlarınızı kaybetmeniz anlamına gelebilir.
• Faiz oranları zamanla değişebilir. Bu ise hisse senedinizin fiyatlarını düşüşe geçirebilir.
• Yabancı şirketlerin hisse senetlerine yatırım yaptıysanız döviz kurlarındaki değişikliklerden etkilenebilirsiniz.

Belirtilen durumlar nedeniyle satın alınan hisse senetlerinin değer takibinin yapılması gerekir. Hisse senetlerinin fiyatları canlı izlenebildiğinden pek çok kişi, canlı verileri takip eder. Canlı veriler, özellikle piyasa koşullarına ani tepki verilmesi adına önemlidir. Bunun yanı sıra karar alma sürecini destekleme ve risk yönetimi gibi faydalara da sahiptir.

Hisse senetleri piyasaları çalışma mantığı oldukça basittir. Borsada halka arz olmuş şirketler, hisselerinin belirli kısımlarını yatırımcıların satın almasını destekler. Yani hisse senedi listesi kapsamında yer alan şirketlerin hisselerini daha önceden belirlenen oranda satın alabilirsiniz.

Şirketlerin hisse fiyatları birbirinden farklıdır. Burada pek çok unsur ön plana çıkar. Özellikle arz-talep, fiyatların temel belirleyicileri arasında yer alır. Şirketin mali durumu ve sektör performansı da fiyatlarda doğrudan etkilidir. 

Yatırım araçları arasında yer alan hisse senedi ürünleri, aracı kurumun belirlediği komisyon oranı ve hisse senedi fiyatına göre fiyatlandırılır. Hisse senedi fiyatının yüksek olması, minimum yatırım miktarının da artmasına neden olur. Çünkü bu yatırım araçları, çoğunlukla lot şeklinde satılır. Bir lot ise 100 adetten meydana gelir.

Banka hisse senetleri ya da borsa hisse senetleri üzerinden hangi şirketlerin hisse senedi satışında bulunduğunu öğrenebilirsiniz. Firmaları karşılaştırdığınızda her birinde almak istediğiniz toplam miktarın karşılık geldiği sayının değiştiğini görürsünüz. Örneğin 1 TL değerindeki bir hisse senedinden 100 tane olduğunda 100 TL ödemeniz gerekir. Ama hisse senedinin fiyatı 20 TL ise 100 adet almak için 200 TL’lik bir ödeme yapmalısınız.

Hisse senedi değerinin belirlenmesinde arz-talep dengesi oldukça önemlidir. Dolayısıyla aslında fiyatlar alıcı ve satıcılar tarafından belirlenir. Arz-talebin yanı sıra borsada işlem gören ve halka arz edilen hisse senetleri için fiyatları belirleyen faktörler şu şekildedir:

• Ekonomik gelişmeler, hisse senedi fiyatlarını doğrudan etkiler. Olumlu ekonomik gelişmeler, hisse senedi üzerinde olumlu bir etkide bulunur.
• Satın aldığınız hisse senedinin ana öznesi olan firmanın bulunduğu sektör de fiyatlar üzerinde etkilidir. Çünkü sektör içinde de olumlu ve olumsuz durumlar ortaya çıkabilir. Bu tür gelişmeler, hisse senedi fiyatlandırması üzerinde etkilidir.
• Şirketin finansal durumu, hisse senetleri son durum açısından önemlidir. Şirketin özellikle mali durumunu etkileyen durumlar, hisse senedinin fiyatları belirleyicilerindendir. Bu nedenle şirket verilerinin iyi bir şekilde takip edilmesi önemlidir.

Hisse senetleri güncel veriler açısından bu tür unsurları ön planda tutmanız gerekir.

Hisse senedi yatırımı yapmanız; yüksek geliri potansiyeli, enflasyona karşı paranızı koruma ve yatırım portföyünüzü çeşitlendirmenizi sağlayabilir. Doğru bir analiz ve verilerin düzenli olarak takip edilmesi ile gerçekleştirdiğiniz hisse senedi yatırımlarının avantajları şu şekildedir:

• Uzun vadede yüksek getiri potansiyeline sahiptir. Hisse senedini başarılı bir şekilde yönetirseniz yüksek kazanç elde edebilirsiniz.
• Uzun vadeli yatırımlarınız, paranızın enflasyona karşı korunmasını destekler.
• Aldığınız hisse senedi ölçüsünde şirketin bir parçası haline gelirsiniz.
• Yatırım portföyünüzü çeşitlendirebilirsiniz. Özellikle farklı sektör ve şirketler üzerinden hisse alarak riskinizi dağıtabilirsiniz.

Hisse senedi seçimi belirtilen avantajlardan yararlanabilmeniz açısından önemlidir. Bu nedenle hisse senedi seçimi yaparken oldukça titiz bir şekilde hareket etmeniz gerekebilir. 

Hisse senedi piyasasına ait çeşitli terimler bulunur. Bu terimler, özellikle yatırımlarınızı hisse senedi üzerinden çeşitlendirmek istiyorsanız sizin için önemli olacaktır. Sıklıkla kullanılan terimlerden bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz:

• Hisse Senedi: Şirketin ortaklık payını ifade eden değerli bir kağıttır.
• Endeks: Hisse senedi fiyatlarının genel durumunu ölçüp piyasanın performansını gösteren göstergeler bütünüdür.  
• Borsa: Hisse senedi başta olmak üzere taşınabilir kıymetli evrakların satış-alış işlemlerinin yapıldığı piyasadır.
• Halka Arz: Şirketlerin ilk kez halka açılması ve hisse senetlerini borsa üzerinden satışa sunmasıdır.
• Lot: Hisse senedinin işlem gördüğü en küçük birimleri ifade eder.
• Likidite: Hisse senetlerinin kolayca alınıp satılabilmesi durumudur. Piyasada yüksek oranda satıcı ve alıcı bulunuyorsa yüksek likidite ortaya çıkar.
• Limit Emri: Hisse senedinin belirlenmiş bir fiyat ya da daha yüksek fiyat üzerinden alınıp satılmasını isteyen bir tür emirdir.
• Volatilite: Hisse senedi fiyatlarındaki dalgalanmanın temel ölçüsüdür. Fiyatlar hızlı değişiklikler gösteriyorsa yüksek volatilite ortaya çıkmış demektir.

Özellikle hisse senedi üzerinden yatırımlarını gerçekleştiren kişiler için bu kavramlar önemlidir. Çünkü yükselen hisse senetleri, düşen hisse senetleri ve anlık hisse senetleri olmak üzere çeşitli veriler; doğru bir yatırım adına dikkate değerdir.

Hisse senetleri de dahil olmak üzere çeşitli menkul kıymet* gelirleri, kaynakta kesinti şeklinde vergilendirilir. Stopaj olarak adlandırılan bu kesinti, genellikle aracı kurum ya da banka tarafından yapılır. Bu nedenle vergi ödemesi için yatırımcıların ayrıca beyanname vermesi gerekmez.

*Menkul kıymet: Yatırım aracı olarak değerlendirilmesi mümkün, taşınabilen kıymetli evraklardır. 

Hisse senedi takibinin anlık ya da belirli aralıklarla yapılması mümkündür. Örneğin bugün yükselen hisse senedi, anlık takip yapmanızı gerektirebilir. Çeşitli platformlar, canlı borsa hisse senedi takibi yapmanızı sağlayan veriler sunar. Bu tür platformlar üzerinden satın aldığınız hisse senedinin güç içinde ya da haftalık değerini öğrenebilirsiniz.

Aynı zamanda en çok işlem gören hisse senetleri, halka arz hisse senetleri hakkında da bilgi edinebilirsiniz. Ayrıca haftalık piyasa trendleri gibi bilgiler de bu tür platformlarda bulunur. Mevcut hisse senedine ek olarak hangi hisse senedini satın alabileceğinizin analizini de yapabilirsiniz.

Hisse senetleri halka arz edilebilmesi için şirketin Borsa İstanbul ve SPK’ya başvurması gerekir. Başvuru işlemi sonrasında şirketin genel durumu göz önünde bulundurulur. Eğer şirket şartları karşılıyorsa halka arz edilir.

Hisse senetleri borsa ya da banka üzerinden gerçekleştirilecekse halka arz edilen şirketler, ilk olarak aracı kurumlar ile sözleşme imzalamalıdır. Sözleşme imzalandıktan sonra halka arz işlemi tamamlanmış olur. 

Hisse senetleri listesine, canlı borsa hisse senetlerinin verildiği birçok platform üzerinden ulaşabilirsiniz. Borsa İstanbul hisse senetleri listesi, borsa işlem gören şirketlerle ilgili bilgi edinmenizi sağlar. Bunun yanı sıra anlık, haftalık ve aylık analizlerin yapıldığı platformlardan da gerekli bilgilere ulaşabilirsiniz.

Hisse senetleri kapanış fiyatları, Borsa İstanbul canlı hisse senetleri başta olmak üzere birçok veriye ulaşmanız; yatırımlarınızı doğru ve sistemli yapmanızı sağlar. Bu nedenle hisse senedi alımı sonrasında bu tür platformlar ile analiz yapabilirsiniz. Ayrıca tüm hisse senetlerine ulaşarak yeni yatırımlarınızı şekillendirebilirsiniz. 

Borsada işlem gören hisse senedi araçları; şirketin halka arzı, borsada listelenmesi ve işlem görmesi olacak şekilde 3 adıma göre belirlenir. Şirket borsada listelenebilmek için ilk olarak halka arz edilmelidir. Daha sonra şirketin borsada listelenmesi adımına geçilir. Listeleme yapıldıktan sonra hisse senedi borsa üzerinden işlem görmeye başlar.

BIST’te işlem gören senetlerin sayısı oldukça fazladır. Şirketlerin mali durumları, performansları, büyüklükleri değişebilir. Bu nedenle BİST hisse senetleri çeşitlilik gösterebilir. Ayrıca BİST 100, belirli kriterlere göre seçilen ve Yıldız Pazar’da bulunan şirketleri listeler. BİST 100’de yer alan şirketler, mali güçleri ve istikrarlarıyla ön plana çıkar.

En çok işlem gören hisse senetleri, güçlü performansları ve yüksek işlem hacimleriyle ön plana çıkar. Listede yer alan şirketlerden bazıları istikrarlı olarak işlem hacmini artırıyor olabilir. Bunun yanı sıra çeşitli sektörlerde işlem hacmiyle etkisini gösteren şirketler de bulunur.

Hisse senetleri arasında temettü veren hisse senetleri de bulunabilir. Bir işletme dönemlik kârını hisse senedi veya nakit olarak şirket ortaklarına pay edebilir. Bu durum, temettü veren hisse senedi şeklinde tanımlanır. Bu tür hisse senedi tercih ederken şirketin kârlılık geçmişi, borç durumu, kâr payı oranı gibi unsurları göz önünde bulundurmalısınız.

Temettü ödeyen bir hisse senedi aldıysanız sizin için temettü tarihleri de önemli olacaktır. Hisse senetleri temettü tarihleri şirket tarafından BİST’e bildirilir. Ardından belirlenen tarih kamuoyuna duyurulur.

Yeni çıkacak hisse senetleri için hisse senedi piyasa haberlerini inceleyebilirsiniz. Bunun yanı sıra şirketlerin web siteleri ve yatırımcı ilişkileri bölümünü takip edebilirsiniz. Finansal analiz platformlarını kullanabilirsiniz. Bu tür platformlarda yeni halka arz edilecek şirketlerle ilgili bilgiler bulunabilir.

Son olarak yatırım danışmanları, müşterilerine yeni hisse senetleri konusunda uzman desteği sunabilir. Dolayısıyla bu tür bir destek almanız da mümkündür. Belirtilen kaynakları takip etmeniz, yatırımını planlamanızı sağlayabilir. 

Hisse senetleri üzerinden yatırım yapmak istiyorsanız birçok banka size “yatırım hesabı” açma konusunda destek sunacaktır. Devlet bankaları ve özel bankalar arasından tercihte bulunarak yatırım hesabı açabilirsiniz. İnternet bankacılığı ya da mobil bankacılık aracılığıyla hesap açma işlemlerinizi kolaylıkla yapabilirsiniz.

Canlı borsa verilerinde hisse senetleri kapanış fiyatları ile ilgili bilgiler bulunur. Borsa İstanbul’un resmi web sitesi üzerinden kapanış fiyatlarına ulaşabilirsiniz. Bunun yanı sıra finansal haber siteleri ve borsa veri sağlayıcılar da hisse senetlerindeki kapanış fiyatlarının görüntülenmesini sağlayabilir.

Hisse senetleri canlı takip adına kapanış fiyatları önemlidir. Eğer satın aldığınız hisse senedini düzenli takip etmek istiyorsanız birçok farklı platformu kullanabilirsiniz. Ayrıca yeni yatırımlar için Borsa İstanbul hisse senetlerinin yer aldığı liste de incelenebilir. Böylelikle hangi hisse senetlerinin kazançlı bir yatırım için değerlendirilebileceği öğrenilebilir.